VIJFTIG JAAR ZOMERACTIVITEITEN

INLEIDING

In 2006 verscheen in Fragmenten het artikel 'Veertig jaar Zomeractiviteiten' (nummer 06-2, juni 2006). Jan Boer geeft in dit interessante artikel een terugblik op 40 jaar historie. Ook beschrijft hij allerlei activiteiten uit de beginjaren van de Stichting. Het huidige artikel over 'Vijftig jaar Zomeractiviteiten' is een vervolg hierop. Zo wordt een doorkijkje gegeven in de 50 jaar historie aan de hand van drie momenten: 1965: Hoe het begon; Omstreeks 1990: Halverwege en 2015: De situatie nu. Ook worden enkele markante bestuurders beschreven, evenals enkele opvallende gebeurtenissen. Aan het slot wordt kort de kracht van zomeractiviteiten benoemd en worden enkele zinnen gewijd aan de toekomst.

EEN DOORKIJK AAN DE HAND VAN DRIE MOMENTEN

1965: Hoe het begon - Zomeractiviteiten werd in 1964 opgericht als Comité Zomeractiviteiten, met Jan Rozema als eerste voorzitter en Kas Jager als secretaris en 'spin-in-het-web'. Opvallend hierbij was de rol van de gemeente als stimulator met het doel meer leven in het dorp te brengen. De eerste activiteiten bestonden uit het organiseren van markten met Willen Dam als eerste marktmeester. Aanvankelijk was de markt aan de Kerkhoflaan en nog klein van opzet. Al snel groeide het uit tot een markt van groter omvang en met diverse activiteiten. Zo kwamen er meer oude ambachten bij en vanaf 1968 zorgden de Koekoeksblaozers voor de muzikale invulling. Ook werd in 1968 een dansgroep gevormd onder leiding van Jan Heinhuis. Deze dansgroep kreeg al snel de naam 'Börker Daansers', die traditionele dansen ten tonele bracht. Ook het rad van avontuur deed vanaf het begin van de jaren zeventig zijn intrede en werd een groot succes. Vooral door de Italiaanse sierpoppen die er te winnen waren. Het folkloristische karakter van de Börker markten was vanaf het begin een succes en een enorme toeristische trekpleister. Tot op de dag van vandaag is het niet veranderd. Behalve de markten werden er ook andere activiteiten georganiseerd, zoals de Jennechiesmarkt, grasbaanraces, het schaapscheerdersfeest, lampionoptochten en optredens van groepen, zoals BZN in de ABC-hal aan de Pieterberg.

Omstreeks 1990: Halverwege - In 25 jaar is er veel veranderd. Het bestuur heeft met de heren J. Boer, G. Siebering, G. Speelman, H. Hingstman, J. de Weerd en J. Beugel een andere samenstelling gekregen. De Börker markten met de Koekoeksblaozers en de Börker Daansers zijn nog steeds vaste waarden en trekken veel publiek. Jan Boer is de enthousiaste en strenge marktmeester, die niets ontgaat. Maar het pakket van evenementen is drastisch gewijzigd en uitgebreid. Zo kwamen de activiteiten Eiergooien, Dweilorkestenfestival, Avondwandelvierdaagse en Koninginnedag op de agenda. Vermeldenswaard is dat Gerrie de Rouw, als man-van-het-eerste-uur van de Wandelavondvierdaagse eens gezeten in een driedelig pak met stropdas de inschrijvingen verrichtte. Hij kwam rechtstreeks van zijn werk en had nog geen gelegenheid gehad zich om te kleden. Ook de Beddenrace en de Solexrace werden aan het pakket toegevoegd. Zo werd de Beddenrace eens op hetzelfde moment georganiseerd als de optocht van versierde wagens tijdens het Middenveldfeest. Men had precies uitgerekend dat de beddenrace was afgelopen voordat de optocht door het centrum trok. Maar er was toch een rekenfoutje gemaakt, want beddenrace en optocht vloeiden in elkaar over. Burgemeester Herman Vos heeft toen de beddenrace voortijdig gestopt. Dit tot groot ongenoegen van de beddenracers, want hun wedstrijd telde mee voor het Nederlands Kampioenschap. Ook de solexrace is eens voortijdig afgebroken. Men had bedacht dat deze race vooraf aan de Nacht van Börk een speciale attractie was. Maar de races liepen uit en in het schemerdonker flitsten de coureurs met een snelheid van 80 km per uur tussen het publiek voor de Nacht van Börk door. De situatie werd dermate onveilig dat wethouder Lucas Otten de wedstrijd voortijdig beëindigde. In 1997 gaat de culturele vereniging Podium failliet. Op verzoek van het gemeentebestuur neemt Zomeractiviteiten het 'winterpakket' van Podium over met o.a. de optredens van Harm en Roelof, Theater te Water, de Playbackshow en de Groningse avond.

MARKANTE BESTUURDERS

Kas Jager (1963 - 1973) - Kas was de man van het eerste uur. En hij was de man met ideeën. Zo had hij direct het beeld dat de markten een folkloristische karakter moesten hebben met oude ambachten, een dansgroep (Börker Daansers) en ook wilde hij vanaf het begin een muzikale invulling. Gedreven werkte hij, samen met Jan Boer en de overige bestuursleden, aan de realisatie hiervan. Kas kon hierbij putten uit ideeën en mensen vanuit de Börker Revue. Kas niet alleen de promotor van de markten, maar ook van andere activiteiten zoals de Jennechiesmarkt.

Jan Boer (1963 - 1995, van 1968 tot 1995 voorzitter) - Jan was vanaf het begin een van de drijvende krachten achter het idee dat Westerbork een recreatief dorp moest worden. Hierbij maakte hij gebruik van zijn goede contacten met het gemeentebestuur en dan speciaal de achtereenvolgende burgemeesters Londo, Lieve, Kuper, Emmens en Vos. Samen met zijn vrouw Tinie was hij altijd bezig de ideeën te realiseren. Als voorzitter zorgde hij ervoor dat besluiten werden uitgevoerd. Hierin was hij zeer vasthoudend en consequent, maar wel altijd met gevoel voor gezelligheid en gezamenlijkheid.

Jan Beugel (1978 - 2016) - Al bijna 40 jaar is Jan de man van het secretariaat. Hij is de verbindende factor over de jaren heen. Als geen ander kent hij de historie en vanuit die kennis beoordeelt hij de nieuwe ontwikkelingen wat betreft evenementen. Jan is ook al die jaren de verbindende schakel naar het gemeentelijke apparaat geweest. Hiernaast draagt Jan veel bij aan de organisatie van de talrijke evenementen. Hiervoor is zijn adressen- en telefoonboekje een kostbaar bezit.

ANEKDOTES

De ezel van Jan Beugel - Vanaf 1990 werd er een kerstmarkt georganiseerd. Een markt met pony's, met schapen en natuurlijk met een ezel. Met name de ezel was lastig aan te komen. in 1992 wist Jan Beugel toch aan een ezel te komen. Dit beest was echter niet zo makkelijk te hanteren. Dat bleek toen de ezel na de markt naar de schuur van Jans Warmolts gebracht moest worden. Henk Hingstman en Geert Speelman wilden die taak wel op zich nemen. Dit ging een heel eind goed, maar op zeker moment bleef het beest staan. Er was geen beweging meer in te krijgen. Wat Henk en Jans ook probeerden, het beest stond en bleef staan. Tot Geert met een oplossing kwam. Voordat de ezel het in de gaten had, tilden ze het beest op. Onder grote hilariteit van de omstanders droegen ze de ezel naar de schuur. 'Zo', zei Geert, 'zo iene daor moej met ofwarken, gewoon griepen en verder gien gezeur!'

Prins Claus in Westerbork - In 1990, op 3 juli, ging een route van de Drentse Rijwielvierdaagse vanuit Assen over Elp naar Westerbork. Prins Claus fietste die dag ook mee. In Westerbork werd een bezoek gebracht aan de Börkermarkt en dan speciaal aan de bruine bonenkraam. Toen de prins in de buurt kwam pakte Gerritje Klomp een bakje en schepte er de bruine bonen in. Hierbij sprak zij de woorden: 'Broene bonen, augurken, uien, spekkies en een lepel stroop. En Hoogheid, ie moet wal blaozen want ze bint arg hiet.' De prins begreep wat hij moest doen en at er vervolgens smakelijk van.

Jan Boer en de markt - Bezig met de opbouw van de markt wijst iemand Jan op een agent die marktkraamhouders die langs de straat hun spullen opbouwden een bekeuring gaf. Jan bedenkt zich niet, springt over een kraam, en rent naar deze overijverige agent. Op hoge toon wijst Jan de beste man erop dat de kramen zijn neergezet in overleg met burgemeester Lieve. En hij eist dat al die bonnetjes onmiddellijk worden verscheurd. Ook wijst Jan de agent er op dat de burgemeester het hoofd van de politie is. De agent heeft geen weerwoord en verscheurt de gemaakte bonnetjes.

Op excursie - Op initiatief van oud-burgemeester Emmens bracht het bestuur en andere medewerkers eens een bezoek aan Eibergen. Dit bezoek was bedoeld om ondernemers uit Eibergen iets te vertellen over opzet en organisatie van de evenementen in Westerbork. De Westerborker groep toog met een bus naar Eibergen, waar zij zich meldden op de afgesproken locatie. Hier was toen juist een Twentse bruiloft aan de gang. De Westerborkers werden onmiddellijk uitgenodigd deel te nemen aan dit feest. Uiteraard lieten zij zich deze kans niet ontnemen. Er werd volop gedanst, maar nog meer gedronken. Op de terugweg moest al snel een stop worden ingelast om de druk bij veel mannen te verlichten. Gelukkig bij een sloot waarlangs de mannen zich posteerden. Plotseling klinkt een luide plons en valt een van de mannen in de sloot. Kletsnat meldt hij zich weer in de bus. Hier bemoeit uiteraard iedereen zich met het voorval. Hij wordt gesommeerd zijn broek uit te trekken. Enkele mannen wringen de broek uit. En de beste man heeft de reis verder voortgezet in zijn onderbroek.

SAMENWERKING (en de positie van de Stichting in het dorp)

Vanaf het begin in 1964 is binnen de 'Vereniging Zomeractiviteiten' (in 1974 omgezet in de 'Stichting Zomeractiviteiten Westerbork') werd het begrip 'samenwerking' binnen het bestuur met hoofdletters geschreven. Aanvankelijk door een directe link tussen het bestuur en andere verenigingen in het dorp. Het allereerste bestuur bestond uit 19 personen, die allen een vereniging in het dorp vertegenwoordigden. Later is die relatie losser geworden, maar dat wilde niet zeggen dat samenwerking met anderen minder belangrijk werd. De samenwerking met andere verenigingen en organisaties kreeg in de loop der jaren een meer functionelere betekenis. Er werd steeds meer gedacht vanuit activiteiten en evenementen en welke verenigingen en organisaties daarbij van belang konden zijn. Dit is tot op de dag van vandaag nog zo en maakt dat het bestuur van de Stichting slagvaardig kan handelen. Ook heeft het bestuur de samenwerking met de Börker bevolking gezocht. In 2006 had het bestuur behoefte te weten wat haar draagvlak bij de bevolking was. De rechtszaken in de periode 2004 - 2008 waren hiervan de oorzaak. Elk adres werd door bestuursleden en andere medewerkers bezocht met de vraag of men Vriend van Zomeractiviteiten wilde worden. Hier werd massaal positief op gereageerd. Ruim 1000 gezinnen werden voor € 7,50 per jaar vriend. Thans bestaat het vriendenbestand nog altijd uit 812 leden. Over het draagvlak maakt het bestuur zich dan ook geen zorgen.

TOEKOMST

Haalt de Stichting de 60 jaar? In de toekomst kijken is altijd speculatief. Maar Börk zonder evenementen is niet voor te stellen. Bestuurlijk zijn er wel ontwikkelingen die zorgen baren. Zo zal de St. Zomeractiviteiten mee moeten gaan met eisen die de overheid op het gebied van veiligheid stelt. En er zal opnieuw vorm moeten worden gegeven aan de uitspraak van de rechtbank in Assen in 2002 geluidsniveaus van evenementen en aan rustperiodes tussen de evenementen. En dit in relatie tot het nieuwe bestemmingsplan voor Westerbork. Een uitdagende opdracht, waarbij weer nadrukkelijk de samenwerking met andere organisaties wordt gezocht. Zo is dit jaar de stichting 'Levendig Westerbork' opgericht, een samenwerkingsverband waarin alle organisaties die jaarlijks een of meestere evenementen organiseren en organisaties die het belang van 'reurigheid' in het dorp onderschrijven zitting hebben. Samen zullen zij als 'Levendig Westerbork' optreden tegen bedreigingen en zorgen dat Westerbork dat dorp blijft waar 'altijd iets te doen is'.